Print

Om die groter PDF weergawe oop te maak - kliek hier

maak die winter jou neerslagtig

een middel-Junie het TMaryke besef dié droe- wige gevoel gaan net nie weg nie. Sy vind dit al hoe moeiliker om in die oggend op te staan, haar energievlak is laag en sy sukkel om te kon- sentreer. Boonop voel dit pal asof sy enige oomblik in trane kan uitbars en sy kry net nie daardie depressiegevoel afge- skud nie. Sy weet al dié siklus herhaa] hom elke winter. Sodra dit len. te word, voel sy beter, maar die afgelope paar jaar raak dit net al hoe erger. Na heelwat toetse, wat alles van hipotiro'i'disme (of hipoti- reose) tot hiperglukemie (hi- perglisemie) insluit, word sei- soenale gemoedsversteuring (SAD) uiteindelik by haar ge- diagnoseer. Wanneer 'n mens meer as net 'n 'bietlie af' voel Is daar 'n verskil tussen SAD en om net 'n bietjie "af" te voel sodra die kwik daal? Mense wie se gemoed en ge- drag deur seisoenale verande- ringe aangetas word, beleef dit nie noodwendig dieselfde nie. Volgens Meryl da Costa, woordvoerder van die Suid-Afrikaanse Depressie-en- Angsgroep (Sadag), kan dit in verskillende grade manifesteer wat Wissel van mense met SAD tot die normale winter- neerslagtigheid wat baie van ons van tyd tot tyd beleef. "Seisoenale gemoedsversteu- ring verskil van gewone ter- neergedruktheid deur sekere fisieke simptome en 'n depres- siewe gemoed." Volgens Sadag word in stu- dies getoon dat sowat 20% van mense in die herfs en winter gevoelens van moegheid, prik- kelbaarheid, angstigheid, sosi- ale onttrekking en laer ener- gievlakke beleef, asook meer gewig aansit. Sowat 75% van dié mense is vroue. Kenners is nog nie se- ker waarom vroue meer vat- baar is nie, maar dit het dalk iets met hormonale verande- ringe te doen he. " 'n Gemoedsversteuring is per definisie 'n ernstige daling in 'n mens se gemoed en as die persoon uitermatige lae ener- gie en motivering beleef," sé Ivan de Klerk, 'n kliniese siel- kundig van Centurion. Korter dae en minder son gee ook aanleiding tot SAD en dus is mense in die Noordelike Halfrond meer geneig om daaraan te ly. Volgens dr. Michael Berk, 'n psigiater van Johannesburg, is daar nog nie navorsing oor dié toestand in Suid-Afrika gedoen nie en dus weet ons nie hoe al- gemeen dit voorkom nie. "Gewoonlik kry 'n mens meer SAD-gevalle hoe verder 'n mens van die ewenaar af beweeg, dus behoort dit nie so algemeen in Suid-Afrika voor te kom nie." Bewolkte toestande, bin- nenshuise werktoestande, siekte en ouderdom wat mense binne hou, asook reise oor ver- skeie tydsones kan ook SAD veroorsaak. Dit kan moeilik wees om die gemoedsversteuring te diagno- seer, sé Da Costa, omdat baie van die simptome soortgelyk aan ander soort depressie- of bipolére versteurings is. Selfs fisieke toestande soos skild- klierprobleme kan soos de- pressie lyk. Volgens Sadag kan simpto- me wat minstens twee agter- eenvolgende winters voorkom, sonder enige ander verduideli- king vir die verandering in ge- moed en gedrag, moontlik op SAD dui. Die toestand kan uitmerge- lend wees en lyers verhinder om norrnaal te funksioneer. "Dit kan hul persoonlike en professionele lewe ernstig raak, en daarom is dit belang- rik om op die simptome te let en te weet dat daar wel behan- deling is om mense met SAD te help," sé Da Costa. Behandeling vir dié toestand Nes Maryke let jy ook dié win- ter op die simptome en besef dat die soort neerslagtigheid a' 'n geruime tyd besig is om jou lewe omver te gooi. Wat staan jou te doen? Volgens De Klerk is psigote- rapie 'n effektiewe manier om die meeste gemoedsversteu- rings te behandel. "Kognitiewe gedragsterapie word tans as die effektiefste te rapie vir SAD geag. Indien no- dig kan antidepressante byge- voeg word om die behandeling te verster ." En moenie van vitamien D en ligterapie vergeet nie. Pa- siente word aangemoedig om meer tyd in die son deur te bring. "Daar word selfs spesia- 1e ligte aangewend vir hierdie doel, hoewel dit nie 'n algeme- ne vorm van behandeling in Suid-Afrika is nie omdat dit nie so donker by ons in die winter word soos in ander lan- de nie. Hiermee word gepoog om melatonien te verminder en serotonien te vermeerder." "Oefening, veral kardio-oefe- ninge, help ook", se De Klerk, "asook 'n dieet wat 'n konstan- te bloedsuikervlak bevorder. Met ander woorde, minder sui- ker en hoekoolhidraat-kosse.” De Klerk raai mense wat langer as 'n week buitensporig neerslagtig voel, of vier of meer van die ander genoemde simptome toon, liefs aan om professionele hulp te kry. . As ly hulp benodig of be- kommerd is oor iemand, kan ly Sadag by 0800 567 567 skakel, 'n SMS na 31393 stuur of sadag.org besoek. Seisoenale ge- moedsversteu- ring verskil van gewone temeer- gedruktheid deur sekere fi- sieke simptome en 'n depressie- we gemoed." Let op dié simptome 'n Sielkundige sii Wanneer winterdae vir jou toe- nemend grou en grys voel, is dit dalk nodig om op die vol- gende simptome te let wat op seisoenale gemoedsversteuring kan dui, sé Ivan de Klerk, 'n kli- niese sielkundige van Centurion: o chroniese pessimisme; o Iae energievlakke; o skuldgevoelens asook gevoe- lens van waardeloosheid of hul- peloosheid; o slapeloosheid of tydperke van chroniese moegheid en aansienlike Ianger/meer slaap- periodes; o wanneer 'n mens nie meer genot uit aktiwiteite put wat ly voorheen geniet het nie; o ge'irriteerdheid of rusteloos- heid; en o gedagtes oor selfmoord. Sadag sii Die Suid-Afrikaanse Depressie- en-Angsgroep (Sadag) voeg ook die simptome by en sé dat 'n mens die gevoel van depres- sie en ander simptome vir min- stens twee agtereenvolgende winters moes beleef asook tye waar dit spontaan opklaar soos die jaargety verander: o wanneer 'n mens ooreet - veral met kos wat hoog in kool- hidrate is; o gewigstoename; o moeite om te konsentreer en inligting te verwerk; en o angs en sosiale onttrekking. Maak dié winter meer positief Volgens die kliniese sielkundige Ivan de Klerk is dit normaal om met tye, of tydelik, 'n biet- jie meer "at" te voel in die wintermaande. "Maar oefening, veral in die sonlig gepaard met 'n gesonde en gebalanseerde dieet, sal help om die blou maande trompop te loop. "Maak planne, kom uit die huis uit, doen meer as wat jy ander winters gedoen het," sé De Klerk. "Onthou, a change is as good as a holiday." Die Suid-Afrikaanse Depres- sie-en-Angsgroep (Sadag) deel ook die volgende wenke: o Verhoog die hoeveelheid sonlig in jou huis. Maak die gordyne 00p, voeg dakvensters in en snoei boomtakke wat sonlig uithou. o Gaan stap op sonnige dae, selfs in die winter. o Oefen gereeld. Fisieke oefe- ning help om stres en angstig- heid te verlig wat seisoenale gemoedsversteuring kan verer- ger. Om fikser te wees sal jou ook beter 00r jouself laat voel. o Vind maniere om te ont- span en leer hoe om stres beter te bestuur. o Skep 'n sonkamer met baie sonlig en groen plante waarin jy kan sit en ontspan.